Rugzakken zijn er in (enkele) soorten en (heel veel) maten. De inhoud van de rugzak wordt altijd gemeten in liters. Hoeveel liter u nodig hebt, hangt vooral af van wat voor wandeltocht u gaat maken.

• dagrugzak: Bestemd voor dagtochten. De inhoud is meestal 20 tot 30 liter. Prijzen variëren van 10 tot 100 euro. In de kleinste dagrugzakjes kunt u niet veel meer kwijt dan regenkleding en wat eten en drinken, in de grotere passen bijvoorbeeld ook een extra trui en een fotocamera. Een dagrugzakje heeft altijd twee schouderbanden en meestal geen (of alleen hele dunne) heupbanden. U draagt het hele gewicht dus op uw schouders. Wie snel schouderklachten krijgt, kan overwegen om een weekendrugzak met heupbanden aan te schaffen.
• toerrugzak: Bestemd voor weekendwandelingen en huttentrektochten. De inhoud is doorgaans 40 tot 50 liter. Prijzen variëren van 75 tot 200 euro. Behalve de benodigdheden onderweg kunt u wat extra eten, een toilettas en een slaapzak meenemen. Toerrugzakken hebben naast schouderbanden ook heupgordels. U draagt meer bagage dan met een dagrugzak, maar omdat het gewicht vooral op uw heupen rust, valt het verschil doorgaans erg mee. Een variant hierop is de klimrugzak. Deze wordt gebruikt door klimmers en toerskiërs en heeft extra bevestigingspunten voor pickels, touwen en ander materieel.
• trekkingrugzak: Bestemd voor meerdaagse trektochten met de tent. De inhoud is meestal rond de 60 liter, bij langere trektochten zelfs tot 75 liter. Prijsindicatie: 100 tot 300 euro. Een trekkingrugzak is niet alleen groter dan een toerrugzak, maar heeft ook dikkere heupbanden en meer verstelmogelijkheden.

Als u zeker weet dat u nooit wandeltrektochten met een tent zult maken, dan is een toerrugzak een goede keuze. Hiermee kunt u ook prima dagtochten maken.
Wie wél graag stevige tochten maakt, zal meestal uitkomen op een combinatie van dagrugzak en trekkingrugzak. De trekkingrugzak is ook best te gebruiken voor weekenden en huttentochten. Zo hebt u voor iedere tocht wel een rugzak.

Inwendig of uitwendig frame

Toer- en trekkingrugzakken zijn versterkt met een frame. Meestal zit dit frame aan de binnenkant van uw rugzak, tegen uw rug aan. Ze zorgen voor stevigheid en voorkomen tevens dat puntige bagage in uw rug steekt.

Vroeger werden vooral rugzakken met een uitwendig buizenframe verkocht. Deze rugzakken kunt u bij hele zware tochten hoger inpakken. Een inwendig frame heeft weer als voordeel dat u minder snel blijft haken achter boomtakken of in het openbaar vervoer. Ook bent u iets wendbaarder bij een steile klim in de bergen.

Tegenwoordig komt u vrijwel alleen maar inwendige frames tegen. Dat wil zeker niet zeggen dat een rugzak met een uitwendig frame minder goed is.  Mocht u er een voor een zacht prijsje kunnen overnemen, dan is dat zeker het overwegen waard.

Waar moet u op letten bij de aanschaf

Belangrijke criteria voor de keuze van een goede rugzak:

• Zit de rugzak lekker? (je moet hem immers de hele dag gaan dragen)
• Heeft de rugzak stevige gepolsterde heupbanden? (het meeste gewicht rust daarop)
• Is het een goed merk? (goedkope rugzakken gaan minder lang mee)
• Heeft de rugzak goede verstelmogelijkheden? (belangrijk voor de gewichtsverdeling en extra stabilisatie)

Bescherming tegen regen

Sommige fabrikanten beweren dat hun rugzakken waterdicht zijn. Geloof er maar niets van. In het gunstigste geval zijn ze waterafstotend en bij langdurige regenafval gaan ze hoe dan ook lekken. Voor langere tochten in regenachtige gebieden is het raadzaam om een extra regenhoes te kopen. Zo'n hoes weegt maar een paar honderd gram.

Nog een handige tip: pak al uw bagage in plastic tassen in. Zo voorkom u dat uw kleren en je slaapzak nat worden als het regent of als u waterfles per ongeluk open raakt. Bovendien vindt u zo veel sneller uw spullen terug.

Bescherming tegen vuil

Hoe netjes u ook met een rugzak omgaat, vroeg of laat wordt hij smerig. Het ergste vuil kunt u met een natte lap verwijderen. u kunt hem ook afspoelen onder de douche.

Wilt u een rugzak grondiger reinigen, dan wordt het lastiger. In sommige gevallen kunt u het inwendige frame tijdelijk verwijderen door de twee aluminium staven uit het rugpand te trekken. De rugzak kan daarna gewoon in de was (40 graden). Hardnekkige vetvlekken zijn vaak goed te behandelen met ossengalzeep, verkrijgbaar bij de drogist.

Hoeveel mag een rugzak wegen?

Een dagrugzak zal niet veel meer dan 5 tot 7 kilo wegen, bij toerrugzakken moet u rekenen op rond de 10 kilo en bij trektochten op 12 tot 18 kilo. Een vuistregel luidt: uw rugzak mag niet meer wegen dan 20% van uw lichaamsgewicht. Een mooie formule, maar de meeste trekkers zullen dit streefgewicht bij stevige trektochten met kampeerspullen en eten niet halen.

Hoe licht of zwaar een rugzak ook is, het is altijd een kwestie van wennen. Doorgaans zijn de eerste dagen het zwaarst. Als u een goede rugzak hebt, niet te veel bagage hebt en die elke dag goed inpakt, zult u merken dat het lopen na een aantal dagen steeds gemakkelijker gaat.

Een te zware rugzak zal echter nooit wennen. Te veel bagage kan leiden tot knieklachten of andere blessures. Vooral afdalingen kunnen een aanslag betekenen op uw knieën, met name bij een verkeerde looptechniek. Wie ondanks alle voorzorgen toch last blijft houden van pijnlijke knieën, kan overwegen om telescoopstokken te kopen.

Een rugzak inpakken

Een goed ingepakte rugzak is bijna net zo belangrijk als goed zittende schoenen. Vooral bij lange afstanden kan een slecht gepakte rugzak slopend zijn.

Helaas bestaat er voor het inpakken geen simpele methode die altijd succes biedt. Er zijn wel een paar algemene vuistregels, voor de rest is het een kwestie van handigheid en ervaring. Veel hangt ook af van welke bagage u meeneemt (bijvoorbeeld wel of geen tent), en wat voor rugzak u hebt.

De vuistregels zijn:

• de zware dingen (bijvoorbeeld water, brandstof en tent) zitten bij voorkeur zo dicht mogelijk tegen uw rugzak aan, zodat het zwaartepunt van de rugzak bijna recht boven uw heupen komt;
• dingen die u onderweg nodig hebt, zoals regenkleding, water en andere dingen, moet u er snel uit kunnen halen, zonder de hele rugzak te ontladen.

De meeste trekkingrugzakken zijn ingedeeld in een groot bovencompartiment en een wat kleiner ondervak, en hebben daarnaast nog een apart bovenvakje. In het ondervak kunt u bijvoorbeeld uw slaapzak stoppen; dat is ook meestal het eerste wat je inpakt als u uw tent opbreekt. Afhankelijk van de grootte van het ondervak kunt u er nog wat losse dingen aan toevoegen, bijvoorbeeld kleding of toiletartikelen.

Het bovenste compartiment vult u met de tent, kleding, brander, brandstof en etensvoorraden in een volgorde zoals het uitkomt. Probeer de zwaarste dinge zo veel mogelijk tegen het rugpand aan te schuiven. Tenslotte een fotocamera, fleecevest, waterfles, zodat u die gemakkelijk bij de hand hebt.

Het bovenvakje is handig voor bijvoorbeeld topografische kaarten, zonnebril, gsm en andere kleine dingen. Soms past hier ook een 'self-inflating' matje in. Stop hier geen zware voorwerpen in, anders komt het zwaartepunt van uw rugzak een stuk hoger te liggen en bent u minder stabiel bij steile beklimmingen of afdalingen.

Dan de laatste stap: leg uw rugzak op de grond met het rugpand onder. Pers met uw knieën de bagage zo plat mogelijk (aangenomen dat er geen kwetsbare voorwerpen in zitten) en sjor de compressiebanden aan de zijkant strak aan. Hiermee komt het zwaartepunt weer een stuk dichter bij uw rug te zitten. Vooral niet te voorzichtig zijn, een goede rugzak kan best wat hebben.

Verder is de verleiding groot om allerlei spullen aan de buitenkant op te hangen, omdat ze niet goed erin passen of omdat u ze bij de hand wilt houden. Doe dit zo bij voorkeur alleen met handdoeken of natte kledingstukken die nog moeten drogen. Voorwerpen die aan een touwtje bungelen lopen bepaald niet lekker. Bovendien blijft u er snel aan haken en maakt het bungelen zoveel geluid dat dieren op de vlucht slaan.

Zit uw rugzak tijdens het lopen toch niet prettig? Als enig experimenteren met verstelriempjes niet helpt, dan kunt u eens proberen om uw rugzak op een andere manier in te pakken. Vaak doet dat wonderen.

Hoe draagt u een rugzak?

Op het eerste gezicht is dat nogal logisch: hang 'm om uw schouders, trek de heupband aan en lopen maar. Maar de praktijk is minder eenvoudig. Een fout die veel onervaren trekkers maken is dat ze de rugzak te veel op hun schouders laten rusten.

Een betere methode om uw rugzak om te doen:

• pak de rugzak en hang hem om uw schouders,
• trek uw schouders zo hoog mogelijk op,
• trek dan uw heupband zo strak mogelijk aan,
• laat uw schouders weer zakken.

Als u dit goed doet, hebt u maximale bewegingsvrijheid voor uw schouders. Als ze nu echter nog iets naar achteren worden getrokken, dan hebt u waarschijnlijk de rugzak niet goed ingepakt of de compressiebanden niet genoeg aangehaald.

Dat uw heupgordel aanvankelijk een beetje knelt, is minder erg dan het lijkt. Doorgaans voelt u er na een tijdje lopen niets meer van. Blijven uw heupen tijdens de tocht nog steeds pijnlijk, dan kan het zijn dat de polstering van uw heupriemen te dun is. Een andere mogelijke oorzaak zijn de naden in uw broek of ondergoed. Meestal is dit goed te verhelpen door ze een beetje te zakken of juist omhoog te trekken.

Met uw rugzak in het openbaar vervoer

In bussen of treinen is het meenemen van een rugzak vrijwel nooit een probleem, er is altijd wel genoeg bagageruimte. Zorg er wel voor dat er geen kostbaarheden aan de buitenkant van de rugzak zitten, een zakkenroller heeft ze zo weggekaapt.

In derdewereldlanden zult u nog beter moeten opletten. De bagage van passagiers wordt daar doorgaans bovenop de bus geladen. Bij het op- en afladen voor en na de reis is er veel consternatie. U zult niet de eerste toerist zijn wiens rugzak in die drukte plotseling spoorloos verdwenen blijkt.

Een andere bekende truc is dat op het moment van vertrek een passagier plotseling weer wil uitstappen. Zijn bagage wordt van het dak gehaald, waarbij en passant uw rugzak wordt meegenomen, terwijl u binnen in de bus nietsvermoedend zit te wachten op vertrek.

Vliegen brengt weer andere voorzorgen met zich mee. Een rugzak zult u vrijwel nooit als handbagage kunnen meenemen en moet u dus bij het inchecken afgeven. Bind nooit losse voorwerpen aan de buitenkant van uw rugzak vast. Hoe goed ze ook vast lijken te zitten, er is weinig bestand tegen de weinig fijnzinnige behandeling door kruiers, die rugzakken soms meters door de lucht gooien.

De beste oplossing: er zijn speciale grote zakken (flightbags) te koop waar u uw rugzak kunt inpakken. Zo blijven er geen gespen en riempjes haken aan andere bagage. Zo'n zak kunt u tijdens de wandeltocht weer heel goed gebruiken om etensvoorraden of wasgoed in op te bergen, of om er het voeteneind van uw slaapzak in te steken bij extreme nachtvorst.

Als u geen flightbag tot uw beschikking hebt, is het raadzaam om uw heupgordels langs de achterkant van de rugzak vast te klikken. Zo komt het gepolsterde deel stevig tegen de zijkant van uw rugzak te zitten, wat de kans op beschadigingen aanzienlijk verkleint.

Een andere belangrijke tip: stop geld en belangrijke papieren altijd in uw handbagage en trek uw wandelschoenen aan tijdens de vliegreis. Het komt nog steeds regelmatig voor dat bagage in het verkeerde vliegtuig wordt geladen. Mocht bij aankomst op uw vakantiebestemming blijken dat uw rugzak er niet is, kunt u in noodgevallen altijd nog een nieuwe rugzak kopen met de belangrijkste benodigdheden. Een goede reisverzekering zal deze extra uitgave wel dekken.

Nieuwe wandelschoenen kopen is echter nooit een goede optie, want die zijn nog niet ingelopen en hebben misschien een wat mindere pasvorm. Vandaar dat u ze beter in het vliegtuig kunt aanhouden.